Parker Hoysted Fillmore

Parker Hoysted Fillmore (1878–1944) was een Amerikaanse schrijver en folklorist, bekend om zijn verzamelingen van Midden- en Oost-Europese volksverhalen. Hij richtte zich in het bijzonder op de mondelinge verteltraditie van Slavische volkeren, waaronder Tsjechische, Slowaakse en Joegoslavische verhalen. In een tijd dat deze rijke verhaaltradities nauwelijks toegankelijk waren voor het Engelstalige publiek, zorgde Fillmore ervoor dat ze breed beschikbaar kwamen.

Fillmore was geen letterlijke vertaler, maar een naverteller met een sterk gevoel voor ritme en sfeer. Hij bewerkte de verhalen zo dat ze de levendigheid van de oorspronkelijke mondelinge traditie behielden, zonder de kern van de volksverhalen te verliezen. Zijn werk verscheen onder meer in bundels als Czechoslovak Fairy Tales en The Shoemaker’s Apron, en werd geprezen om de toegankelijke maar trouwe weergave van de bronverhalen.

De verhalen die Fillmore optekende kenmerken zich door herkenbare sprookjeselementen: de onderschatte held die uiteindelijk triomfeert, de stiefmoeder die onrecht doet, het magische dier dat wijsheid of redding brengt. In De Lachende Prins volgen we de jongste zoon Stefan, die schijnbaar geen bijzonder talent heeft maar toch zijn weg vindt. De Twaalf Maanden vertelt het verhaal van de goedhartige Marushka, die door haar stiefmoeder wordt mishandeld maar geholpen wordt door bovennatuurlijke krachten. En in Zlatovlaska met het Gouden Haar speelt een koning die de taal van de dieren verstaat een centrale rol in een avontuurlijk verhaal over trouw en list.

Naast deze klassieke sprookjesstructuren schreef Fillmore ook verhalen met een meer humoristische inslag. Kuratko, het Verschrikkelijke Kuiken begint als een vertederend verhaal over een kinderloos echtpaar dat zijn wens vervuld ziet, maar ontwikkelt zich tot een komische en onverwachte vertelling. Ook Batcha en de Draak combineert spanning met volkshumor: een herder die in de bergen een draak tegenkomt en op zijn eigen manier het hoofd biedt aan het gevaar.

Het werk van Parker Hoysted Fillmore heeft een blijvende plaats in de literatuurgeschiedenis als brug tussen de Slavische volksverteltraditie en het westerse lezerspubliek. Zijn verhalen weerspiegelen de waarden, het wereldbeeld en de verbeeldingskracht van de volkeren waaruit ze stammen, en vormen daarmee een waardevol onderdeel van het mondiale erfgoed van de mondelinge letterkunde.