Richard Wilhelm

Richard Wilhelm (1873–1930) was een Duits theoloog, sinoloog en vertaler die zijn leven wijdde aan het bestuderen en toegankelijk maken van de Chinese cultuur voor een westers publiek. Hij woonde meer dan twintig jaar in China, leerde de taal en de klassieke literatuur grondig kennen, en bouwde nauwe banden op met Chinese geleerden en filosofen. Wilhelm is vooral bekend geworden door zijn gezaghebbende vertaling van de I Ching, het klassieke Chinese orakelboek, maar zijn werk strekt zich ook uit tot Chinese volksverhalen en legendes.

Naast zijn wetenschappelijke vertalingen verzamelde Wilhelm ook mondeling overgeleverde volksverhalen uit China. In deze verhalen weerspiegelen zich eeuwenoude Chinese opvattingen over de natuur, het lot en de verhouding tussen mensen en de wereld om hen heen. Zo vertelt De vogel met negen koppen het verhaal van een koningsdochter die door een stormwind wordt ontvoerd en in een ondergrondse wereld terechtkomt — een motief dat diep geworteld is in de Chinese fantastische verteltraditie. In De grot van de beesten draait het om een gezin met zeven dochters dat door een reeks wonderlijke gebeurtenissen in aanraking komt met het bovennatuurlijke.

Andere verhalen richten zich op de verklaring van natuurlijke en alledaagse verschijnselen. Waarom hond en kat vijanden zijn is een zogenaamd verklaringsverhaal: het legt aan de hand van een gouden geluksring uit hoe de eeuwige vijandschap tussen hond en kat is ontstaan. De ochtend- en de avondster verbindt op soortgelijke wijze een kosmisch verschijnsel — het verschil tussen de morgen- en de avondster — met een conflict tussen twee broers, zonen van de Gouden Koning van de Hemel. Dit soort verhalen combineert poëtische beeldspraak met een eenvoudige, directe vertelstijl die kenmerkend is voor de Chinese volksverteltraditie zoals Wilhelm die optekende.

Wilhelms betekenis voor de kennis van China in de westerse wereld kan nauwelijks worden overschat. Hij fungeerde als brug tussen twee beschavingen op een moment dat zulke bruggen zeldzaam waren, en zijn vertalingen worden tot op de dag van vandaag herdrukt en bestudeerd. Zijn verzameling Chinese volksverhalen vormt een waardevol onderdeel van dit erfgoed: eenvoudige, maar beeldrijke verhalen die een venster bieden op de verbeeldingswereld van het oude China.