Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve

Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve (circa 1685–1755) was een Franse schrijfster die leefde en werkte in de tijd van de Verlichting. Ze is vooral bekend als de oorspronkelijke auteur van het sprookje Belle en het Beest, een verhaal dat zij in 1740 publiceerde in de verhalenbundel La Jeune Américaine et les contes marins. Hoewel haar naam in de loop der eeuwen enigszins naar de achtergrond is geraakt ten gunste van de kortere bewerking van Madame de Beaumont uit 1756, is het Villeneuve die het fundament legde voor een van de meest geliefde sprookjes ter wereld.

De originele versie van Villeneuve is aanzienlijk rijker en uitgebreider dan de latere bewerkingen. Waar Madame de Beaumont het verhaal terugbracht tot een eenvoudige morele les, bouwde Villeneuve een gelaagd verhaal op met uitgebreide droomsequenties, een complexe achtergrondgeschiedenis van het Beest en een kritische blik op huwelijk en sociale klasse. Haar Belle en het Beest vertelt het verhaal van een rijke koopman die zijn fortuin verliest en wiens jongste dochter, Belle, uiteindelijk terechtkomt in het kasteel van een angstaanjagend maar goedhartig Beest. Door moed, eerlijkheid en openheid van geest ontdekt Belle dat schoonheid en deugd dieper gaan dan het uiterlijk.

Villeneuve schreef in de traditie van de Franse contes de fées, de literaire sprookjestraditie die in de late zeventiende en vroege achttiende eeuw populair was in de Parijse salons. Deze verhalen waren niet uitsluitend voor kinderen bedoeld, maar richtten zich ook tot een volwassen publiek en bevatten vaak subtiele commentaren op de maatschappij, de rol van de vrouw en de conventies van het huwelijk. In die zin onderscheidt Villeneuves werk zich van latere, sterk vereenvoudigde bewerkingen van hetzelfde verhaal.

Hoewel Villeneuve slechts één verhaal aan de Nederlandse collectie bijdraagt, weerspiegelt dat ene verhaal een literair erfgoed van grote betekenis. Haar versie van Belle en het Beest is de bron waaruit generaties schrijvers, theatermakers en filmers hebben geput. Haar bijdrage aan de Europese sprookjestraditie verdient dan ook erkenning naast die van bekendere namen als Charles Perrault en de gebroeders Grimm.