Felix Salten

Felix Salten (1869–1945) was een Oostenrijks-Hongaarse schrijver, journalist en theatercriticus, geboren als Siegmund Salzmann in Boedapest. Hij groeide op in Wenen, dat voor hem altijd het culturele middelpunt van zijn leven bleef. Salten bewoog zich in de literaire kringen van het fin-de-siècle Wenen en was bevriend met prominente schrijvers als Arthur Schnitzler en Hugo von Hofmannsthal. Zijn werk omspant romans, korte verhalen, toneelstukken en journalistieke essays, maar het is zijn dierenverhaal dat hem wereldwijd bekendheid gaf.

Saltens naam is onlosmakelijk verbonden met Bambi, het verhaal over een jong ree dat opgroeit in het woud. Gepubliceerd in 1923 onder de volledige titel Bambi, eine Lebensgeschichte aus dem Walde, volgt het boek de jonge Bambi van zijn eerste lentedagen tot aan zijn volwassenheid. Zijn moeder leert hem alles wat hij moet weten om te overleven: welke geuren gevaar betekenen, hoe hij stil moet staan, hoe hij moet vluchten. Het bos bij Salten is geen idyllische achtergrond, maar een wereld vol schoonheid én dreiging, waar de natuur haar eigen wetten kent en de mens — aangeduid als “Hij” — een ongrijpbare en gevreesde kracht vormt.

Wat Saltens schrijfstijl onderscheidt, is de combinatie van lyrische natuurbeschrijvingen en een nuchter, soms bruut realisme. De dieren in zijn verhalen spreken en voelen, maar worden nooit vermenselijkt tot karikatuur. Ze blijven dieren, met instincten en angsten die geloofwaardig aanvoelen. Bambi’s ontmoetingen met andere bosbewoners — herten, fazanten, uilen en muizen — geven het verhaal een brede ecologische blik, waarbij elk schepsel zijn eigen plaats en lot in het woud heeft.

Hoewel Bambi tegenwoordig vooral bekend is door de Disneyverfilming uit 1942, wijkt die film op belangrijke punten af van Saltens origineel, dat een aanmerkelijk donkerdere en meer filosofische toon heeft. Het boek werd kort na publicatie in het Duits herdrukt en al snel vertaald, onder meer in het Engels door de schrijver Whittaker Chambers. In 1936 werd het door de nationaalsocialisten verboden, vermoedelijk vanwege een vermeende allegorische lading over antisemitische vervolging, hoewel Salten zelf nooit expliciet bevestigde dat dit zijn intentie was.

Felix Salten verliet Europa na de Anschluss van 1938 en emigreerde naar Zwitserland, waar hij in 1945 overleed. Zijn literaire nalatenschap reikt verder dan één verhaal, maar het is Bambi dat zijn naam voor altijd heeft vastgelegd in de wereldliteratuur — als een van de meest gelezen en vertaalde Duitstalige boeken van de twintigste eeuw.