Elphinstone Dayrell

Elphinstone Dayrell was een Britse koloniale ambtenaar die aan het begin van de twintigste eeuw werkzaam was in Nigeria, destijds onderdeel van het Britse koloniale rijk. Hij verwierf bekendheid als verzamelaar van mondelinge volksverhalen uit de regio’s van Zuid-Nigeria, met name van de Efik- en Ibibio-volken. Zijn werk is van etnografische en literaire waarde, omdat hij verhalen optekende die anders verloren waren gegaan in de orale traditie.

In 1910 publiceerde Dayrell zijn bekendste werk, Folk Stories from Southern Nigeria, een verzameling verhalen die hij rechtstreeks had verzameld tijdens zijn verblijf in de regio. De verhalen verklaren natuurverschijnselen en dierlijk gedrag vanuit een mythologisch perspectief, een kenmerk dat sterk aansluit bij de verteltraditie van de Afrikaanse volksverhalen. Een treffend voorbeeld is Waarom het nijlpaard in het water leeft, waarin wordt verteld hoe het nijlpaard Isantim — eens een machtig landdier met zeven vrouwen — uiteindelijk zijn toevlucht zoekt in het water. Het verhaal biedt een oorsprongsverklaring die tegelijkertijd morele en sociale thema’s raakt, zoals trouw, schaamte en gemeenschapsverantwoordelijkheid.

De stijl van Dayrells verhalen is eenvoudig en direct, wat kenmerkend is voor de orale verteltradities waaruit hij putte. Toch weet hij de verhalen zo op te tekenen dat ze hun karakter en ritme behouden. Zijn bijdrage aan de documentatie van Afrikaanse mondeling overgeleverde literatuur wordt door onderzoekers van Afrikaanse volksverhalen nog steeds erkend als een vroeg en waardevol voorbeeld van etnografisch verzamelwerk.