Hanna Diyab

Hanna Diyab bio je sirijski pripovedač iz Alepa koji je živeo u 18. veku. Putovao je u Pariz oko 1709. godine, gde se susreo sa francuskim orijentalističkim piscem Antoineom Galandom, koji je u to vreme radio na svom čuvenom prevodu zbirke Hiljadu i jedna noć. Upravo Hanna Diyab smatra se izvorom nekih od najpoznatijih priča u toj zbirci, koje je usmeno ispričao Gallandu tokom njihovih susreta u Parizu.

Diyabov doprinos svetskoj književnosti je izuzetan, iako dugo nije bio dovoljno priznat. Priče koje je preneo Gallandu — a koje ovaj nije pronašao u starim arapskim rukopisima — naknadno su postale sastavni deo zapadne predodžbe o arapskom svetu i orijentalnoj fantastici. Među njima su neke od najčuvenijih priča uopšte: Aladin i čarobna lampa, priča o siromašnom dečaku koji uz pomoć džina iz lampe osvaja sultanovu kćer i pobeđuje zlog čarobnjaka, te Ali Baba i 40 razbojnika, priča o siromašnom drvodelji koji slučajno otkriva tajnu pećinu punu blaga i mora da se suoči s opasnom grupom razbojnika.

Priče koje se vezuju za Hanna Diyaba odlikuju se živim likovima, egzotičnim ambijentom i dinamičnim zaplетима prepunim čudesa, opasnosti i moralne pouke. Sinbad moreplovac je još jedna od tih priča — ciklus avantura o baghdadskom mornaru koji preživljava niz neverovatnih putovanja po nepoznatim morima i dalekim zemljama. Ove priče dele zajedničku temu: mali čovek koji se, zahvaljujući snalažljivosti, hrabrosti ili sreći, uzdiže iznad teškoća svakodnevnog života.

Hanna Diyab ostavio je dubok trag u svetskoj književnoj baštini. Njegovo ime dugo je ostajalo u senci Gallanda i zbirke Hiljadu i jedna noć, ali savremena istraživanja su mu vratila zasluženo mesto. Pripovedačka tradicija koju je zastupao — usmena, bogata detaljima i puna mašte — danas se smatra jednim od ključnih tokova koji su oblikovali modernu fantastičnu književnost.