Hanna Diyab

Hanna Diyab był syryjskim pisarzem i podróżnikiem z przełomu XVII i XVIII wieku, urodzonym w Aleppo. Jako młody człowiek odbył długą podróż do Europy, podczas której w Paryżu spotkał Antoine’a Gallanda – francuskiego orientalistę i tłumacza słynnych Baśni z tysiąca i jednej nocy. To właśnie Diyab opowiedział Gallandowi szereg historii, które ten włączył do swojego przekładu, na zawsze wpisując syryjskiego gawędziarza w historię światowej literatury.

Wkład Hanny Diyaba w literaturę orientalną jest trudny do przecenienia. Spośród opowieści, które przekazał Gallandowi, największą sławę zyskały dwie: historia Alladyna i zaczarowanej lampy oraz dzieje Ali Baby i czterdziestu rozbójników. Obie opowieści nie pochodziły z oryginalnych arabskich rękopisów Tysiąca i jednej nocy – to właśnie Diyab był ich rzeczywistym źródłem, co przez długi czas pozostawało zapomniane lub pomijane przez historyków literatury.

Opowieści wywodzące się od Diyaba łączy charakterystyczny klimat: egzotyczne krainy, biedni bohaterowie zmagający się z losem, magiczne przedmioty i nieprzewidywalne zwroty akcji. W historii Alladyna chłopiec z ubogiej rodziny dzięki czarodziejskiej lampie i dżinnowi odmienia swoje życie. Z kolei Ali Baba – skromny drwal – przypadkowo odkrywa sekretną jaskinię pełną skarbów rozbójników, co wciąga go w niebezpieczną grę. Równie barwna jest postać Sinbada Żeglarza, który przemierza odległe morza i przeżywa niezwykłe przygody, stając się symbolem ciekawości świata i odwagi wobec nieznanego.

Dopiero w XXI wieku badacze – między innymi dzięki odnalezieniu pamiętnika Diyaba – w pełni docenili jego rolę jako pierwotnego twórcy tych historii. Hanna Diyab pozostaje dziś postacią wyjątkową w historii literatury: ustnym gawędziarzem, którego opowieści obiegły cały świat, przez stulecia żyjąc pod cudzym nazwiskiem.